УКМК Кумтөр долбоорун ишке ашыруу учурунда коррупция фактысы боюнча Кылмыш ишин иликтөөнүн алгачкы жыйынтыктары тууралуу маалымат берди.
УКМК Кумтөр кенин иштетүү боюнча долбоорду ишке ашыруунун ар кандай этабындагы коррупциялык фактылар боюнча козголгон кылмыш ишинин иликтөөсүнүн алгачкы жыйынтыктары тууралуу коомчулукка маалымат берүүнү зарыл деп эсептейт.
«Бүгүнкү күнгө чейин тергөө негизделген корутундуларга келди, чогултулган далилдер менен ырасталды, келишимдерди түзүүдө жана ар кандай толуктоолорду, өзгөртүүлөрдү жана тактоолорду киргизүүдө Камеко жана Центерра канадалык инвесторлор менен кызматташуунун бүткүл мезгилинде ири өлчөмдөгү коррупциянын далили, Кумтөр кенин иштетүү менен байланышкан жана алардын шарттары Кыргыз Республикасынын элинин түпкү кызыкчылыктарына жооп бербейт.
Буга байланыштуу 1992-жылы Башкы келишимди түзүүдө жана 1994-жылы ага өзгөртүүлөрдү киргизүү учурунда коррупция фактысы боюнча экс-президент Аскар Акаев сыртынан соттолуп, экс-премьер-министрлер Турсунбек Чыңгышев, Апас Жумагулов жана «Кыргызалтын» мамлекеттик концернинин мурдагы президенти Дастан Сарыгулов, Экономикалык кайра куруу жана өнүктүрүү комитетинин экс-төрагасы Борис Бирштейн издөөдө жүргөн.
2003-жылы Комеко компаниясы менен түзүлгөн Башкы келишимди реструктуризациялоо учурунда коррупция үчүн мурдагы президент Аскар Акаев дагы кылмыш жоопкерчилигине тартылган. Ошентип, бул реструктуризациялоонун натыйжасында Центеррадагы Кыргыз Республикасынын үлүшү олуттуу түрдө бааланып, 33,33 пайызды гана түзгөн.
Тергөө ошондой эле 2009 -жылы Кумтөр долбоорунун жаңы шарттары жөнүндө келишим түзүүдө коррупциялык фактыга юридикалык баа берилип, 1992, 1994 жана 2003-жылдары түзүлгөн келишимдердин шарттарынын терс жактарын түшүнүп, Центерранын кызыкчылыктарын улуттук кызыкчылыктардан жогору коюп, бул компанияга республиканын экологиясына жана экономикалык кызыкчылыктарына зыян келтирүү үчүн атайылап чексиз мүмкүнчүлүктөрдү беришкен. Буга байланыштуу, бул эпизод боюнча, кылмышка шектүү экендиги тууралуу билдирүү өлкөнүн экс-премьер-министри Игорь Чудиновго жана «Кыргызалтын» ААК башкармалыгынын мурдагы төрагасы Алмазбек Жакыповго жана Мамлекеттик геологиянын мурдагы директору Капар Курманалиев, директорлор кеңешинин төрагасы Алексей Елисеев, инвестордун өкүлү Андрей Сазанов, экс-президент Курманбек Бакиев жана анын уулу Максим Бакиевге издөө жарыяланган.
Ошондой эле, 2012-2014-жылдар аралыгында «CNterra» компаниясынын кызыкчылыгында, өлкөнүн кызыкчылыгына зыян келтирген кылмыштуу аракеттерди жасоо боюнча териштирүү менен аныкталган фактыларга байланыштуу, биринчи вице-премьер-министр Тайырбек Сарпашев, спикер жана депутаттар Асылбек Жээнбеков, Талант Узакбаев, Алмазбек Баатырбеков, Исхак Пирматов ошондой эле президенттин жана өкмөттүн Жогорку Кеңештеги мурдагы өкүлдөрү Данияр Нарымбаев жана Динара Молдошева жоопко тартылган.
Тергөөдө аныкталган коррупциялык фактыларды жана канадалык инвесторлор менен Кыргыз Республикасынын элинин кызыкчылыгына жооп бербеген келишимдердин шарттарын эске алуу менен, тергөө, республиканын Башкы прокуратурасы менен бирге Кумтөр долбоору боюнча келишимдерди денонсациялоо процессин баштады.
Ошентип, 1992-2009-жылдардагы эпизоддор боюнча тергөө акыркы стадияда турат. Ошол эле учурда 2017-жылы Кумтөр долбоору боюнча кийинки келишимдерди түзүү жана Суу кодексине өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча тергөө улантылып жатат, жыйынтыгы боюнча айыпталуучуларга юридикалык баа берилип, бул тууралуу УКМК коомчулукка кошумча маалымат берип турат.
