Жакынкы Чыгыштагы чоң согуштун биринчи күнүндө Ирандын Минаб шаарындагы кыздар мектеби АКШ менен Израилдин соккусуна кабылды. Ал мектеп Ислам революциясынын сакчылар корпусунун (КСИР) базасына жакын жайгашкан. Иран бийлиги дээрлик 150 адам каза болгонун билдирүүдө. Бул тууралуу «Медуза» жазды.
28-февралда эртең менен, жергиликтүү убакыт боюнча саат 8:00-10:00 аралыгында АКШ менен Израиль өлкөнүн түштүгүндө, стратегиялык мааниге ээ Ормуз кысыгынан 30-40 чакырым алыстыкта жайгашкан Минаб шаарына ракеталык сокку урду. Ракета «Шажаре Тайебе» (Shajareh Tayyebeh) аттуу кыздар мектебинин имаратына тийген. Ал учурда мектепте сабак жүрүп жаткан. Ислам салты боюнча Иранда иш күндөрү ишембиден башталат.
Соккудан көп өтпөй ирандык мамлекеттик ЖМКлар мектепте болгон 40 адам каза тапканын кабарлашкан. Минаб округунун прокурорунун айтымында, каза болгондордун көбү окуучулар, ошондой эле мектеп кызматкерлери жана ата-энелер да набыт болгон.
1-мартта эртең менен КСИР менен байланышкан Tasnim маалымат агенттиги билдирген акыркы маалыматка ылайык, чабуул учурунда 148 адам каза болуп, 95 адам жаракат алган. Алардын канчасы балдар экени такталган эмес. 1-март күнү түштөн кийин Ирандын тышкы иштер министри Аббас Арагчи 140 бала каза болгонун айтты.
Ирандын мамлекеттик IRNA маалымат кызматы сокку болгон жерде урандыларды тазалоо иштери улантылып жатканын, алардын алдында дагы курмандыктар болушу мүмкүн экенин билдирди.
«Би-би-си» белгилегендей, азыр мамлекеттик маалыматтарды көз карандысыз текшерүү мүмкүн эмес. Эл аралык уюмдарга Иранга виза көп учурда берилбей, бул өлкөдө маалымат чогултуу олуттуу чектелет.
АКШ жана Израиль тарап расмий түрдө Минабдагы сокку тууралуу комментарий берген жок. АКШ аскерлери The Washington Post басылмасына бул чабуул тууралуу маалыматтарды «иликтеп жатышканын» билдиришти.
Соккудан кийин дароо эле интернетте окуя болгон жерден тартылган видеолор пайда болду. «Би-би-си» журналисттери мектеп имаратынын үстүнөн түтүн чыгып жатканын жана адамдардын кыйкырыктары угулган видеонун аныктыгын текшере алышкан. The Washington Post редакциясы дагы бир видеонун чын экенин ырастады — анда Минаб тургундары сокку болгон жерге чуркап келип жатканы көрүнөт. Перс тилдүү фактчекинг кызматы Factnameh социалдык тармактардагы видеолорду мектеп аймагында тартылган башка кадрлар менен салыштырып, алардын чыныгы экенин тастыктады. Reuters агенттиги да видеоматериалдар дал ушул мектепте тартылганын ырастады.
Иран ЖМКлары жарыялаган башка кадрларда урандылардын арасында канга боёлгон сыяктуу көрүнгөн рюкзактар жана, сыягы, баштыктарга салынган сөөктөр көрүнөт. Reuters агенттигинин бир сүрөтүндө урандылардын арасынан баланын колу көрүнүп турат.
Спутниктик сүрөттөргө жана ачык булактардагы маалыматтарга ылайык, «Шажаре Тайебе» мектеби КСИРдин базасы жайгашышы мүмкүн болгон имаратка жакын турат. The Washington Post менен жашыруун маектешкен ирандык аткаминер мектептин жанында «кичинекей медициналык борбор» бар экенин айткан. Ал КСИР базасы жакын жайгашкан деген божомолду ырастаган да, төгүндөгөн да жок, бирок мындай мүмкүнчүлүк бар экенин билдирген.
Ирандын президенти Масуд Пезешкиан Минабдагы мектепке жасалган соккуну «жапайычылык акт» жана «агрессорлор жасаган сансыз кылмыштардын тизмесиндеги дагы бир кара так» деп атады.
Тышкы иштер министри Аббас Арагчи X социалдык тармагында окуя болгон жерден сүрөт жарыялап, Минабда «күнөөсүз балдар» каза болгонун жазды. «Иран элине каршы бул кылмыштар жазасыз калбайт», — деди ал.
Катардык «Аль-Жазира» телеканалынын Тегерандагы кабарчысы Мохаммед Валл мындай чабуулдар АКШ менен Израилдин соккулары «аскердик объектилерге гана багытталган» жана алар «режимди жазалоого аракет кылууда, Иран элин эмес» деген билдирүүлөрүнө шек жаратат деп айтты.
Чет өлкөлөрдө жашаган ирандыктар социалдык тармактарда Минабдагы мектепке сокку жасалганын айыптап жатышат. Айрымдары болгон окуя үчүн АКШ менен Израилди эмес, Ирандагы режимди күнөөлөшүүдө. Алар мындай деп жазышууда: «Бул согуштун алгачкы курмандыктары — Минабда ракета соккусунан жабыркаган 40 кыз болду. Силер бул согушту колдойсуңарбы?», «Мамлекет мектептерге түз сокку урбаса да, Минабдагы балдардын өлүмү үчүн жоопкерчилик Ислам Республикасына жүктөлөт. Эл баш калкалоочу жайсыз калды, интернет өчүрүлгөн, телефон байланышы иштебейт, балдар мектепке барбасын деген эч кандай эскертүү болгон жок. Мындай шартта эң аз дегенде үйдө калуу талап кылынмак».
Ирандын Кызыл жарым ай коомунун 28-февралдын кечиндеги маалыматына ылайык, өлкө боюнча 201 адам каза болуп, 747 адам жаракат алган. Ирандын БУУдагы элчиси Амир-Саид Иравани Коопсуздук Кеңешинин чукул жыйынында «америкалык жана израилдик режимдердин агрессиясы жана жапайы кылмыштары» жүздөгөн курмандыктарга алып келгенин билдирди. Ирандын саламаттык сактоо жана медициналык билим берүү министрлигинин маалыматына караганда, миңдеген жай тургундар каза болуп же жаракат алган.
