— Саламатсызбы, Садыр Нургожоевич! Убакыт бөлүп, Kaktus.media (Марат Уралиев) суроолоруна жооп берүүгө макул болгонуңуз үчүн рахмат. Суроолорго эч кандай чектөө койбогонуңуз бизди кубандырды.
Февраль айындагы саясий окуялар баарына белгилүү, аларды чет өлкөлөрдө да көз салып турушкан. Учурда “ийгиликсиз төңкөрүш аракети” деп аталып жаткан бул кырдаалдын артында ким турду?
— Мен ар кандай булактардан маалымат алып турам. “75 адамдын каты” деп аталган аракеттер башталганда эле бул тууралуу маалымат мага жеткен. Мен кайрылуунун Жогорку Кеңешке келип түшүшүн, анын спикерге жана профилдик комитеттердин төрагаларына чейин жетишин көзөмөлдөп турдум.
Бул аралыкта документтин жүрүшү, тиешеси бар адамдардын аракеттери, ким ким менен жолугуп жатканы тууралуу маалыматтарды алып турдум. Маселе парламенттин жыйынына чыгарылмак болгондо, мен ыкчам жана чечкиндүү чараларды көрдүм. Кырдаал башынан эле көзөмөлдө болгон.
— Бул ишке УКМК кызматкерлери да катышканы айтылууда. Атайын кызматтардын аракеттеринен кабарыңыз бар беле? Айрым депутаттар мандаттарын тапшырышты. Алар “75тин катына” тиешеси барбы?
— Мен президент жана Башкы кол башчы катары күч түзүмдөрүнүн жетекчилеринин аракеттеринен кабардармын. Шарттуу түрдө айтканда, “ким эмне кылып жатат, кайда жүрөт” — билем. Албетте, баары 100% көзөмөлдө деп айта албайм — билбей калган учурлар болушу мүмкүн.
Мандатын тапшырган депутаттар боюнча айтсам, мурда да белгилегендей, Жогорку Кеңеште айрым саясий оюндарды жүргүзүүгө аракет кылган топ болгон. Алардын планы ишке ашпай калгандан кийин, тиешеси бар айрым депутаттар өз күнөөсүн түшүнүп, мандаттарын тапшырышы мүмкүн.
Акыркы жыйынтык тергөө бүткөндөн кийин чыгарылат. Жалпысынан депутаттарды саясий оюндардан алыс болуп, эл үчүн мыйзам чыгарууга көңүл бурууга чакырам.
— Бул окуяга досуңуз Камчыбек Ташиев катышканбы? Эгер катышса, эмне үчүн ал эркиндикте жүрөт? Же, Эльвира Сурабалдиева айткандай, сиз ага жумшак мамиле жасап жатасызбы? Мыйзам баарына бирдей болушу керек эмеспи?
— Анын тиешеси бар же жок экенин тергөө жана сот аныктайт. Учурда тергөө аяктай элек. Бүткөндөн кийин иш сотко өткөрүлөт. Акыркы чечимди сот чыгарат.
— Камчыбек Ташиевдин бир тууганы, Жогорку Кеңештин депутаты Шаирбек Ташиев камакта. Сиздин достугуңуз анын жоопкерчиликтен качып кетишине таасир этпейби?
— Жок. Бийликке келгенден бери мен үчүн “дос”, “тууган” деген түшүнүк жок экенин айтып келем. Башкысы — мамлекет менен элдин кызыкчылыгы. Мыйзам бузулса, эч ким жоопкерчиликтен качып кутулбайт.
Тергөө Шаирбек Ташиев “Кыргызнефтегаздагы” коррупциялык схемага тиешеси бар экенин аныктады. Натыйжада мамлекетке 4 млрд 115 млн сом зыян келтирилген. Бул сумма толук кайтарылмайынча бошотуу тууралуу сөз болбойт.
Маалыматка караганда, мурда кармалгандар анын үстүнөн көрсөтмө беришкен жана ал күнөөсүн моюнга алган. Мыйзам баарына бирдей. Буга чейин да кармалгандар зыянды төлөп берип бошотулган. Ал да ошондой кылышы керек: адегенде кайтарып, анан гана чыгат.
— Жакында крипто-миллиардер Жастин Сан “Ала-Арчага” барды. Аны кичүү уулуңуз коштоп жүрдү. Балдарыңыз мамлекеттик иштерге аралашабы?
— Жок. Менин үй-бүлөмдүн эч бир мүчөсү мамлекеттик иштерге аралашпайт. Башынан эле “мурдагы президенттердин катасын кайталабайбыз” деп айткам.
Алар мамлекетке жана саясатка байланышпаган жеке иштери менен алектенишет. Айрымдары инвесторлорду тартуу менен алектенет. Кичүү уулум тууралуу айтсам, мен мамлекеттик кызматта көп убакыт өткөргөндүктөн, ага жетиштүү көңүл бура албаган учурлар болгон. Ошондуктан Нурдөөлөт кээде мени коштоп жүрөт. Англис тилин жакшы билгендиктен, котормочу болуп да берет.
Бирок ал мамлекеттик иштерге катышпайт жана мамлекеттик мекемелер менен бизнес жүргүзбөйт. Мен туугандарыма да кызмат бербейм. Алар мамлекетти жеке кызыкчылык үчүн колдонбойт.
— Сабыр Жапаровдун айланасында ар кандай сөздөр айтылууда, “Кумтөр” менен байланышы бар дешет. Алтын менен түшкөн сүрөттөрү тарады. Буга кандай жооп бересиз?
— Бул жөн гана калп эмес, миң пайыз жалган. Ал Түркиядагы алтын иштеткен заводго барып, алтын кармап сүрөткө түшүп алган — болгону ошол. Бул боюнча мурда да түшүндүрмө бергенмин.
Эгер чындап алтын чыгарып жүрсө, өзү сүрөткө түшмөк беле? Жалпысынан адам айланасындагыларга сак болушу керек. Анын жанындагылар сүрөткө тартып, кийин сатып жиберишкен.
“Кумтөр” катуу көзөмөлдөгү объект. Баарында видеокөзөмөл бар.
— Бишкектеги “Евразия” паркы тууралуу суроолор бар. Жер жеке компанияга берилген. Бул жерде саясат барбы?
— Жок. 10 гектар жер 15 жылга берилгенде биздин шарт — 15 жашка чейинки балдар үчүн бекер болсун деген талап болгон. Ар бир бала тең шартта бактылуу балалык өткөрсүн дедик.
Бул жерде саясат издөөнүн кереги жок.
— Казино мыйзамы тууралуу эмне айтасыз? Ал канчалык натыйжалуу болду?
— Бул саясий чечим болгон. Ал туура экенин убакыт көрсөттү. Башында эл кооптонгон, бирок бүгүнкү күндө кыргызстандыктар казиноого барган учур катталган жок. Максат — туристтер болчу.
Азыр чет элдиктер акчасын Кыргызстанда калтырууда, жумуш орундар түзүлдү. Миңдеген адамдар мекенине кайтып иштеп жатышат.
Казино бюджетке киреше алып келүүдө, жарандар зыян тарткан жок. Башкысы — баланс сакталды.
— Россияга болгон сапарыңыздын чыныгы себеби эмне эле?
— Суверендүү мамлекеттин президентин эч ким чакыра албайт. Москвага баруу демилгесин өзүм көтөргөм. Астанадагы саммиттен кийин жолугушуу өткөрүүнү чечтим.
Владимир Путин дароо колдоду. Эки күн ичинде бардык негизги маселелер талкууланып, чечилди.
Россия акыркы жылдары бизге колдоо көрсөтүп келет. Ошондуктан биз аны стратегиялык өнөктөш деп эсептейбиз.
