Акыйкатчы Жамиля Жаманбаева Чүй облусундагы чет өлкөлүк жарандарды жана жарандыгы жок адамдарды убактылуу кармоо борборунун (мурдагы “Ганси” аскердик базасынын) шартына жана кармалгандардын укуктарынын сакталышына байланыштуу тынчсыздануусун билдирет. Акыйкатчы мамлекеттик органдарды институттун кызматкерлеринин кесиптик ишмердүүлүгүнө тоскоолдук түзбөөгө чакырат.
Акыйкатчы институнун кызматкерлерин аталган борбордун аймагына эки ирет киргизбей коюшкан. Институттун кызматкерлери 2025-жылдын 28-октябрында чет өлкөлүк жарандардын укуктарынын сакталышына мониторинг жүргүзүүгө барып, борборго кире алышкан эмес. Аталган факты боюнча акт түзүлүп, Башкы прокуратурага жөнөтүлгөн. Аскер прокуратурасы мыйзам бузууларды жоюу боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик органдардын дарегине сунуштама киргизген. Анын негизинде мыйзам бузууга жол берген жооптуу кызматкер тартиптик жазага тартылды.
Ошондон кийин гана, 2025-жылдын 3-ноябрында Акыйкатчы Институтуна борбордо мониторинг жүргүзүүгө мүмкүнчүлүк берилген. Текшерүүнүн жыйынтыгында, чет өлкөлүк жарандарды кармоо шарттарында жана алардын укуктарынын сакталышында олуттуу мыйзам бузуулар аныкталган. Мониторинг учурда борбордо 160 адам кармалып турган. Борбордун санитардык-гигиеналык шарттары канааттандырарлык эмес абалда. Имараттын ичиндеги дааратканалар жабык болуп, короого үч биотуалет орнотулган. Борбордун имараты эки блоктон туруп, анда жылытуу системасы жок болгондуктан төрт бөлмөсү гана кондиционерлер менен жылытылат. Калган бөлмөлөрдөгү кондиционерлер иштен чыккандыктан, имараттын көпчүлүк бөлүгү суук. Борбордун короосунда жайгашкан душ кабиналары болсо убактылуу, колдо жасалган конструкция түрүндө курулган. Ошондой эле, борбордун штатында ашпозчу болгонуна карабастан, чет өлкөлүк жарандар тамак-ашты өздөрү сыртта даярдайт. Бул мекеменин жооптуу кызмат адамдары кармалгандарды туура жана коопсуз тамак-аш менен камсыз кылуу боюнча милдеттерин аткарбаганын көрсөтөт. Мындан тышкары, кармалгандарда туугандары, адвокаттары жана котормочулары менен байланышууга мүмкүнчүлүк жок.
2025-жылдын декабрь айында борбордо кармалган чет элдик жарандын жактоочусу кайрылып, институттун кызматкерлери кайра барышкан. Бирок институттун кызматкерлерин бул жолу да киргизүүдөн баш тартышып, контролдук-өткөрмө пунктунда кошумча уруксат талап кылынган. Акыйкатчынын ишмердүүлүгүнө кайрадан тоскоолдук көрсөтүлгөндүгү боюнча акт түзүлүп, Башкы прокуратурага жөнөтүлгөн.
