"Мен, Наталья Силина, ИИМдин Ички аскерлеринин мурдагы аскер кызматкери, «ШЕР» атайын багыттагы бөлүгүндө кызмат өтөгөн аскердик байланыш адиси катары, Электро чокусунун аймагында 14 жаштагы Амир Кунакуновдун каза болушуна байланыштуу Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин расмий актоолорун көрүп, унчукпай кала албайм", - деп жазылат билдирүүдө.

Ал байланыш системаларын уюштуруунун жана ыкчам башкаруунун принциптерин жакшы түшүнгөн адис катары төмөнкүлөрдү билдирген. Анын айтымында, куткаруучуларга маалыматтын үч саатка кечигип жеткирилиши — бул жөн гана «татаал рельефтин көйгөйү» эмес. Бул жооптуу адамдардын техникалык сабатсыздыгынын, шалаакылыгынын жана башкаруу системасындагы шал абалдын кесепети.

1. «GSM уюлдук байланышы жок болчу» деген жүйө — жоопкерчиликтен качуу.

Тоолуу аймакта дайынсыз жоголгон баланы издөө жөнүндө сөз болуп жатканда, жарандык уюлдук байланыш операторлорунун мунараларына таянуу — кесиптик жактан жараксыздык.

Издөө-куткаруу топтору сөзсүз түрдө автономдуу байланыш каражаттары менен камсыз болушу керек. Аларга төмөнкүлөр кирет:

* Кыска толкундуу (КВ) радиостанциялар. Алар ионосферадан чагылган радиотолкундардын жардамы менен түз көрүнүү аймагынан тышкары аралыкта да байланыш түзө алат.

* Garmin InReach сыяктуу компакттуу спутниктик байланыш түзүлүштөрү. Алар спутник аркылуу дүйнөнүн дээрлик бардык аймактарында байланышууга мүмкүндүк берет.

Эгерде XXI кылымда «Эдельвейс» ыкчам тобунун колунда мындай жабдуулар жок болсо, бул үчүн министрликтин жетекчилиги жоопкерчилик алышы керек.

2. Шашылыш чара көрүү тартибинин толук бузулушу.

Амир саат 19:02де телефон чалган. Бишкектеги ыкчам нөөмөтчү кабарды кабыл алып, координаттарды каттап, капчыгайдагы куткаруучулар менен байланыш жок экенин түшүнгөн.

Мындай учурда кызматтык тартипке жана нускамаларга ылайык эмне жасалышы керек эле?

* Дароо өзгөчө кырдаал режими жарыяланып, тиешелүү кызматкерлердин баары көтөрүлүшү керек!

* Кошумча күчтөр тартылып, мекеменин радиобайланыш тармагы ишке киргизилиши керек.

* Капчыгайдын этегине транспорт жөнөтүлүп, буйруктарды жөө байланышчылар аркылуу жеткирүү уюштурулушу керек.

Бирок мунун ордуна ыкчам башкаруу системасы дээрлик үч саат бою өз алдынча агымга ташталып, ошол убакта бала суукка тоңуп, таштардын арасында жан сактап жаткан.

Критикалык учурда байланыш системасынын даярдыгы нөлгө барабар экени айкын болду.

3. Жоопкерчилик аймагын инженердик-техникалык жактан камсыздоонун жоктугу.

Ала-Арча — белгисиз, адам буту баспаган тайга эмес. Бул — издөө-куткаруу операциялары үзгүлтүксүз жүргүзүлүп турган, адамдар көп барган аймак.

Эмне үчүн Адыгене жана Ак-Сай капчыгайларынын үстөмдүк кылган бийиктиктерине радиосигнал жетпеген «көмүскө аймактарды» толук камтып, куткаруу топторун Башкаруу борбору менен байланыштыра турган автоматтык УКВ-ретрансляторлор ушул күнгө чейин орнотулган эмес?

ӨКМдин санариптештирүүсүнө бөлүнгөн бюджеттик жана гранттык каражаттар кайда жумшалууда?

Тоодо ар бир мүнөт адам өмүрүнүн баасына барабар.

Амир Кунакуновдун окуясында байланыш каналдарын резервдөө жана бири-бирин толуктоочу байланыш системаларын уюштурууну билбегендиктин кесепетинен 180 баалуу мүнөт жоготулду. Мен Кыргыз Республикасынын Аскер прокуратурасына расмий арыз даярдап, жөнөттүм. Анда ӨКМдин ыкчам нөөмөтчүсүнүн жана куткаруу кызматтарынын жетекчилигинин аракеттерин адам өлүмүнө алып келген шалаакылык фактысы боюнча кылдат текшерүүнү талап кылдым. Тоолор кызматтык наамдарга да, рапортторго да карабайт. Эгерде биз министрликти байланыштын акыркы баскычындагы техникалык жабдууларды жакшыртууга жана балдарды куткаруу боюнча иш-аракеттердин тартибин өзгөртүүгө мажбурлабасак, мындай трагедия дагы кайталанышы мүмкүн.